Canlıların ortak özellikleri

CANLILAR

Çevremizdeki varlıklar, canlı ve cansızlar olarak iki grupta incelenebilir.

Bütün canlı varlıklarda bulunan özelliklere de canlıların ortak özellikleri denir. Bu özellikler 8 grupta incelenir:

1. Canlılar hücrelerden oluşur.
2. Canlılar beslenir.
3. Canlılar solunum yapar.
4. Canlılar boşaltım yapar.
5. Canlılar hareket eder.
6. Canlılar büyür ve gelişir.
7. Canlılar uyarıcılara tepki gösterir (irkilir).
8. Canlılar ürer.

Hücre Nedir?

Bütün canlılar hücrelerden meydana gelmiştir. Canlıların, canlılık özelliği gösteren en küçük yapı birimine hücre denir. Hücreler, genelde gözle görülemeyecek kadar küçüktür. Hücrelerin iç yapısı, büyütme gücü yüksek mikroskoplar sayesinde ayrıntılı olarak incelenebilir.

Bilinen en küçük hücre, bakteridir. En büyük hücreye deve kuşu yumurtasının sarısı, en uzun hücreye de yaklaşık 1 m uzunluğunda olan sinir hücreleri örnek olarak verilebilir.

Hücre, temel olarak üç bölümden oluşur. Bunlar; hücre zarı, çekirdek ve sitoplazmadır. Genelde hücreler, yapı ve özelliklerine göre, bitki ve hayvan hücresi olmak üzere iki grupta incelenir. İncelenmesi en kolay hücrelerden biri soğan zarı hücresidir. Çünkü, soğan zarı saydam ve hücreleri büyüktür. Üzerine iyot çözeltisi damlatılan soğan zarı, basit bir mikroskop yardımıyla incelendiğinde hücrenin temel kısımları görülebilir. İyot çözeltisi, hücrenin kısımlarını boyayarak belirginleşmesini sağlar.
Soğan zarı hücreleri

Hücre Zarı:

Bütün bitki ve hayvan hücrelerinde bulunan canlı, saydam, esnek ve seçici geçirgen bir zardır.
– Seçici geçirgenlik, hücre zarının bazı maddeleri hücre alıp bazılarını almamasıdır.

Hücre zarının görevleri;

– Hücreye sekil verme,
– Hücreyi dış etkilerden koruma,
– Hücrenin madde alış-verişini sağlama.

Akıcı-mozaik zar modeline göre hücre zarı, iki sıra yağ tabakasıyla bu tabakalarda yüzen farklı büyüklük ve yapıdaki proteinlerden oluşur.

Hücre Duvarı

Bitki hücrelerinde hücre zarının dışında selülozdan yapılı, ikinci bir tabaka bulunur, buna hücre duvarı ya da hücre çeperi denir. Hücre zarına destek olur. Bitki hücresine belirli bir şekil kazandırır. Hücre duvarı; Cansızdır, Tam geçirgendir. Dayanıklı ve sert yapılıdır.

Mantarlarda ve bazı bakterilerde de hücre duvarı bulunur. Hücre duvarı hayvan hücrelerinde bulunmaz.

Sitoplâzma: Sitoplâzma, hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, yumurta akı kıvamında renksiz bir sıvıdır. Canlılık olaylarının tamamı sitoplâzma içinde gerçekleşir. Sitoplâzma canlıdır, bozulduğunda hücre ölür. Sitoplazmanın yapısında genellikle %60–95 oranında su bulunur. Ayrıca yağ asidi, karbonhidratlar, proteinler, vitaminler, madensel tuzlar, enzimler ve hormonlar bulunur.

Hücredeki hayatî olaylar, sitoplâzmadaki organel adı verilen çok küçük yapılar üzerinden gerçekleştirilir. Başlıca organeller; endoplâzmik retikulum, ribozom, golgi cisimciği (aygıtı), mitokondri,
lizozom, sentrozom, koful ve plâstitlerdir.

SUNA GÜLÇEK, FİZİK ÖĞRETMENİ bilgileri bizlerle paylaştığı için teşekkürler.

İlgili Konular

  • Hücre ve Organeller HÜCRE = VARLIK: Duyu organlarımızla algılayabildiğimiz her şeye varlık denir. CANLI […]
  • Hücre Zarı Farklılaşmaları Aynı işlevi yürüten hücrelerin ortak hareket etmelerini ve birbirlerine yapışmalarını […]
  • Hücre Çekirdeğinin Yapısı Hücre çeşidine göre morfolojik yapılarında bir kısım farklılıklar gözlenen hücre zarları […]
  • Hücre Çekirdeği Nedir Hücre çekirdeği, ya da nükleus, ökaryot hücrelerin çoğunda bulunan zarla kaplı bir […]
  • Populasyon Nedir Belli bir bölgede, belli bir zaman diliminde yaşayan ve aralarında gen alış verişi olan […]
  • Hücre Bölünmeleri Hücre: Canlıların en küçük yapı birimidir. Hücre zarı, çekirdek ve sitoplâzma olarak […]
  • Hücre Zarının Yapısı Hücre zarı ya da hücre membranı, hücrenin dış kısmında bulunan, molekülleri […]

Yorum yapın