Madde Bileşik Karışım

MADDE: Boşlukta yer kaplayan belli bir kütlesi ve eylemsizliği olan her şey madde denir. Kütle
ve hacim maddelerde ortak olan iki özeliktir.
HACİM: Maddenin uzayda kapladığı alana denir. Hacim birimleri: m3, dm3, cm3
, mm3
, Lt
KÜTLE: Maddenin değişmeyen miktarıdır. Kütle birimleri: kg, gr
EYLEMSİZLİK: Hareket halindeki bir cismi durdurmak istediğimizde veya duran bir cismi
hareket ettirmek istediğimizde cismin göstermiş olduğu tepkiye denir.
AYIRTEDİCİ ÖZELLİK: Maddelerin birbirinden ayrılmasını sağlayan özkütle, erime noktası,
donma noktası, kaynama noktası, yanma gibi özellikler madde miktarıma bağlı değildir.
ÖZKÜTLE (Yoğunluk): Bir maddenin birim hacminin kütlesine denir. Birimleri : gr/cm3
SAF MADDE: Fiziksel yollarla kendisinden başka maddelere ayrışmayan maddelerdir. Saf
maddelerin belirli erime ve kaynama noktaları vardır. Doğada 2 çeşit saf madde vardır.
1-ELEMENT: Aynı tür atomların bir araya gelerek oluşturdukları fiziksel ve kimyasal yollarla
başka maddelere ayrıştırılamayan saf maddelerdir. Demir (Fe) , karbon (C )
2-BİLEŞİK: İki veya daha fazla türdeki atomların belli oranlarda birleşerek oluşturdukları değişik
özellikteki saf maddelerdir. Su ( H2O )
KARIŞIMLAR
KARIŞIM: İki veya daha fazla saf maddenin değişik oranlarda karıştırılmasıyla oluşur. Kum ve
su karışımı. Karışımlar istenilen oranda yapılabilir. Yani rastgele yapılabilir. Karışımlar homojen
ve heterojen karışımlar olmak üzere iki sınıfta incelenir.
1-HOMOJEN KARIŞIMLAR: Özellikleri her yerde aynı olan karışımlardır. Örneğin; çözeltiler,
alaşımlar, gaz karışımları vb.
2-HETEROJEN KARIŞIM: Özellikleri her yerde aynı olmayan karışımlardır.
a-) SÜSPANSİYON :Bir katının , bir sıvı içerisinde çözünmeden çok küçük zerreler halinde
dağılmasıyla oluşan sistemlerdir. (Katı + Sıvı karışımlar) Örnek olarak ; şeker-su karışımı.
b-) EMİLSİYON :Bir sıvının bir başka sıvı içinde çözünmeden çok küçük zerreler halinde
dağılmasıyla oluşan heterojen karışımlara denir.(Sıvı + Sıvı karışımlar) örnek: su-zeytinyağı.
c-) ADİ KARIŞIM: İki veya daha fazla katı maddenin karıştırılmasıyla oluşan heterojen
karışımlara denir. (Katı + Katı karışımı) Örnek olarak; kum ve taş karışımı.
Karışımların özellikleri
1- Karışımları istediğimiz maddelerle yapabiliriz.
2- Karışımları istediğimiz oranlarda yapabiliriz.
3- Karışımı oluşturan maddeler özelliklerini kaybetmezler.
4- Homojen veya heterojen olabilir.
5- Belli bir formülleri yoktur.6- Saf değildirler.
7- Karışımı oluşturan bileşenler her oranda karıştırılabilir.
ELEMENT
Tek cins atomdan oluşmuş saf maddelere element denir.
Örnek olarak Demir (Fe) , Bakır (Cu), vb.
 Saf yapıdadırlar bu nedenle belirli erime ve kaynama noktaları vardır.
 Homojendirler.
 En küçük yapıtaşları atomlardır.
 Kimyasal ve fiziksel yolarla daha küçük parçalara bölünemezler.
 Reaksiyonlara girerek bileşikleri oluştururlar.
 Doğada bulunan elementler 3 grupta incelenir. Bunlar: metal, ametal ve soygazlardır.
BİLEŞİKLER
İki veya daha fazla elementin belirli oranlarda bir araya gelerek, kendi özelliklerini kaybedip
oluşturdukları yeni saf maddelere bileşik denir. Örnek olarak iki hidrojen atomu (H) ve bir oksijen
(O) atomu birleşerek H2O (su) bileşiğini oluştururlar.
 Bileşikler kendilerini oluşturan elementlerin özelliğini göstermezler.
 Saf maddelerdir. Belirli erime ve kaynama noktalarına sahiptirler.
 Bileşiklerin özelliğini gösteren en küçük yapıtaşına molekül denir.
 Bileşikler farklı cins atomlardan oluşur.
 Kendini oluşturan atomlara kimyasal yöntemlerle ayrıştırılabilir.
 Bileşiği oluşturan atomlar arasında sabit kütle oranları vardır.
 Bileşikler formüllerle gösterilir.
ÖRNEK: I. Saf madde olması
II. Kendinden başka maddelere ayrışmaması.
III. İki farklı maddenin birleşmesiyle oluşması.
IV. Elektriği iletmesi.
Yukardaki ifadelerden hangisi veya hangileri bir maddenin kesinlikle element olduğunu belirler.
CEVAP: I. Saf maddeler element ve bileşik olabilir.
II. Kendinden başka maddelere ayrışmayan maddeler elementlerdir.
III. İki farklı maddenin birleşmesiyle oluşan maddelere bileşik denir.
IV. elektriği ileten maddeler metal veya elektrolit çözeltiler olabilir.
O halde doğru cevap sadece II. seçenektir.
MADDEKİ DEĞİŞMELER
Fiziksel Değişmeler Kimyasal Değişmeler
Fiziksel Değişme: Maddenin molekül yapısı bozulmadan oluşan değişmelerdir. Maddenin şekli
değişir. Madde katı, sıvı veya gaz halinde bulunabilir. Isı etkisi ile bir halden başka bir hale
dönüşebilir. Bunların hepsi fiziksel değişime örnektir. Fiziksel değişmenin temel özelliği,
maddenin tekrar eski haline dönebilmesidir. Eritilen mumun sonra donarak eski haline gelmesi vb.Kimyasal Değişme: Maddenin molekül yapısındaki değişikliklerdir. Bu değişmelerde madde yeni
özellikte başka maddelere dönüşür. Moleküller oluşurken, atomların özellikleri değişir.
2 Hidrojen + Oksijen = Su
Hidrojen ve oksijen yanıcı ve yakıcı maddelerdir fakat su ne yanıcı ne de yakıcıdır. Kağıdın
yakılması, un helvası yapımı, mumun yanması, demirin paslanması, sütün yoğurda dönüşmesi,
birer kimyasal değişmedir. Kimyasal değişme sonrası eski madde yok olur. Başka bir örnek yanan
kağıt kimyasal değişmeye örnektir.
ÖRNEK: Aşağıdakilerden hangisi veya hangileri fiziksel olay değildir?
(1) Odunun yanması (2) Suyun buharlaşması
(3) Tuzun suda çözünmesi (4) Yazın elektrik tellerinin uzaması
CEVAP : (1) Odunun yanması; yanma reaksiyonlar kimyasal bir olaydır.
(2) Suyun buharlaşması fiziksel bir olaydır. Çünkü madde hal değiştirmiştir yapısı
değişmemiştir.
(3) Tuzun suda çözünmesi fiziksel bir olaydır. Maddenin yapısında bir değişme yok.
(4) Yazın elektrik tellerinin uzaması fiziksel bir olaydır. Telin yapısı değişmemiş sadece
genleşme olayı olmuştur.
NOT: Yanma olayları, yeni bir bileşik oluşturma kimyasal olaylardır. Ancak genleşme, çözünme
ve hal değişiklikleri fiziksel olaylardır.
ATOM ve MOLEKÜLLER
ATOM: Bir elementin tüm özelliklerini taşıyan en küçük yapıtaşına denir.
MOLEKÜL: Bir bileşiğin tüm özelliklerini taşıyan ve bölünemeyen en küçük parçasıdır.
ATOMUN YAPISI: Atomlar iki kısımdan oluşur.
Çekirdek ve çekirdek etrafında belli yörüngede
hareket eden elektronlardan oluşur. Çekirdekte proton
protonlar ve nötronlar bulunur.
PROTON: Atom çekirdeğinde yer alan +1 yüklü parçacıklardır Kütlesi 1 akb’dir
NÖTRON: Atom çekirdeğindeki yüksüz parçacıklardır. Kütlesi 1 akb’dir. Çekirdekteki proton ve
nötron sayıları toplamı kütle numarasını verir.
ELEKTRON: ‘-’ yüklü parçacıklardır. Kütlesi yok denecek kadar azdır. Kütlesi 1/2000 akb’dir.
Yüksüz atomlarda elektron sayısı proton sayısına eşittir.
YÜK: Bir atomun aldığı ve verdiği elektron sayısıdır. Yük proton ve elektron sayıları farkına
eşittir.
Kütle Numarası = proton say. + nötron say. Atom Num.= proton say.
Nötr atomlarda: proton sayısı = elektron eşittir .
Örnek: Bir X atomunun nötron sayısı 18, elektron sayısı ise 17 olduğuna göre X’in proton sayısı
atom numarası ve kütle numarası nedir?
Örnek: Bir A elementinin kütle numarası 28 ve proton sayısı nötron sayısından 2 eksik olduğuna
göre A’nın atom numarası nedir?
K.N = p + n A.N = p İYON: (+) ve (-) yüklü atom yada atom gruplarına İYON denir.
(+) yüklü iyonlara KATYON ; (-) İyonlara da ANYON denir.
İyon yükünü bulurken proton sayısından elektron sayısı çıkarılır.
Örnek: X
-3
, Y+2 , Z-1
iyonları 3’er elektron verirlerse iyon yükleri ne olur?
Çözüm:
X için İyon yükü = -3 demek iyonun elektron sayısı , proton sayısından 3 fazla
demektir. 3 e verirse proton sayısı ile elektron sayısı birbirlerine eşit olur ve atom nötr olur.
Y için İyon yükü = +2 demek elektron sayısı , proton sayısından 2 az demektir 3
elektron daha verirse ; elektron sayısı 5 eksik olur. O halde yükü -5 olur.
Z için İyon yükü = -1 demek iyonun elektron sayısı , proton sayısından 1 fazladır. 3
elektron verirse. Elektron sayısı , proton sayısından 2 az olur. Yükü +2 olur.
X
0
, Y-5
, Z+2
Örnek: X
-1
ve X+3 iyonlarının toplam elektron sayısı 34’tür. X atomunun çekirdek yükü nedir?
Çözüm: X atomunun elektron sayısına t diyelim.
X
-1
atomunun elektron sayısına t + 1 olur Toplam e. Sayısı = ( t + 1) + ( t – 3)
X
+3 atomunun elektron sayısına t – 3 olur 34 = 2t – 2
X = t = 16 elektron
İZOTOP: Atom numaraları aynı kütle numaraları birbirinden farklı olan atomlar birbirinin
izotopudur. Ör: C6
12 , C13
6 birbirinin izotopudur.
Hidrojenin 3 izotopu vardır.
Hidrojen : H1
1
Proton sayısı : 1 ; nötron sayısı : 0
Döteryum : H1
2
Proton sayısı : 1 ; nötron sayısı : 1
Trityum : H1
3
Proton sayısı : 1 ; nötron sayısı : 2
 İzotop atomların kimyasal özellikleri aynıdır , fakat fiziksel özellikleri farklıdır.
 İzotop iyonlar için elektron sayıları farkı ise kimyasal özelikleri de farklıdır.
ÖRNEK : Element Atom No Kütle No P
+
e

n
0
X 21 46 …. ….. …..
Y ….. 47 ….. …. 23
Z ….. ….. 21 …. 23
Yukarıdaki çizelgede birbirinin izotopu olan atom çiftleri aşağıdakilerden hangisidir?
A-) X-Z B-) Y-Z C-) X-Y D-) X-Y-Z
PERİYODİK CETVEL
Periyodik cetvel elementleri gösteren ve özellikleriyle ilgili bilgi veren bir tablodur. Bu tabloda
elementler atom numaralarına göre sıralanmıştır. Yatay sıralara periyot ; düşey sıralara ise grup
denir. Aynı gruptaki elementler birbirleriyle benzer özellik gösterirler. Periyodik cetvelin en
sağındaki grupta yer alan elementlere soygaz (asalgaz) denir.

İlgili Konular

Yorum yapın