Hücre Çekirdeğinin Kısımları

1. Çekirdek Zarı
Mitokondrilerde olduğu gibi çift katlı zarla çevrilmiştir. İçteki zar düz, dıştaki zar ise endoplâzmik retikulumun devamı gibidir. Kalınlığı 35 nm kadardır. Çekirdek zarında, çekirdek plâzması ile sitoplâzma ara*sında madde geçişini sağlayan porlar (delik) vardır. Porların çapı 40- 100 nm arasındadır. Porlar çekirdek ve sitoplâzma arasında madde alışverişini sağlar. Özellikle çekirdekte sentezlenen RNA sitoplâzm Aya porlardan geçer. Çekirdek dış zarının üzerinde ribozom bulunmaktadır. Çekirdek zarı mitoz bölünme sırasında çözü*nür, mitoz sonunda yeniden yapılır.

2. Çekirdek Plâzması
Çekirdek plâzmasına çekirdek sıvısı da denir. Homojen görünümlü, sitoplâzmanın Sıvı kısmına ben*zer bir sıvıdır. İçinde çözünmüş çeşitli maddelerin molekülleri dağınık hâlde bulunmaktadır. Çekirdek plâz*ması kromatin ağı arasındaki boşlukları tamamen doldurur.

2. Çekirdekçik
Canlı hücrelerin çekirdeğinde yuvarlak bir ya da birden fazla tanecikler şeklindedir. Asidik boyalar*la koyu renge boyanır. Büyüklüğü Canlı türüne ve hücresine göre değişir. Çekirdek plâzmasından herhangi bir zarla ayrılmaz. Yapısında RNA ve Protein bulunmaktadır. Ribozomal RNA (rRNA)’ların yapıldığı kromati*nin bulunduğu kısımdır. Protein sentezi çok olan hücrede çekirdekçik büyüktür. Çekirdekçik hücre bölünmesi sırasında kaybolur. Bölünme bittikten sonra tekrar oluşur.

3. Kromatin ve Kromozomlar
Hücrede bölünme olmadığı zaman çekirdek içinde dağınık, uzun, iplik şeklinde kromatin ağı bulunur. Bölünme sırasında kromatin iplikleri kısalıp kalmlaşarak kromozomları oluşturur. Kromozomların yapısında dna ve protein vardır.
Kromozomların en ö nemli görevi kalıtım birimi olan genleri taşımasıdır.

Bir kromozomun kendini eşlemesiyle oluşan iki iplikten her birine kromatit denir. kromozom, arala*rında açı bulunan iki koldan oluşur.Bu kolları birbirine bağlayan boğumlara sentromer denir.

Hücre bölünmesi sırasında kromozomlar sentromerleri ile iğ ipliklerine bağlanır. Bu bağlanma olma*dan kromozomlar kutuplara taşınamaz. Kromozomların bir kısmının ucunda ise uydu denilen küre şekilli yapı vardır. Kromozomlar ışık mikroskobunda görülebilir. Kromozomun sayısı, büyüklüğü ve şekli türden türe farklılık gösterirken, bir türün bireylerinde bulunan kromozom sayısı ise aynıdır.

Kromozom sayısı ile organizmanın gelişmişliği arasında bir ilişki yoktur. Bazı canlı türlerinde kromozom sayısı aynıdır. Örneğin, kurt bağrı Bitkisi ve insanda kromozom sayısı 46′dır. Bu canlı türlerinin kromozom sayısı aynı olmasına rağmen, taşıdıkları genler ve buna bağlı olarak gösterdikleri organizasyon farklı-dır.Normal Vücut hücrelerinde anneden ve babadan gelen birer kromozom takımı vardır.

Anne ve babadan gelen, şekil ve büyüklükleri birbirine eşit olan ve aynı karakterlerin genlerini taşıyan kromozom çiftlerine homolog kromozom denir.

Homolog Kromozomlar, bütün vücut hücrelerinde bulunur. Bu hücrelere somatik hücre (vücut hüc*resi) denir. Somatik hücre kromozom sayısı bakımından diploittir ve 2n ile gösterilir. İnsanda kromozom formülü dişilerde 44+XX, erkeklerde 44+XY şeklinde belirtilir. Diploit hücrelerde kromozomlar çiftler hâlinde bulunur, n kromozom sayısının iki katı kadar kromozom taşırlar.

Homolog kromozomların lokus denilen karşılıklı bölgelerinde, bir özelliği belirleyen Alel genler yer alır. Örneğin, bir birey annesinden mavi Göz genini, babasından kahverengi göz genini almış olabilir. Bu alel genler homolog kromozomların aynı lokusunda yer alır.

Üreme hücrelerinde ve bazı ilkel canlıların, bütün yaşam evrelerinde kromozomlar tek hâlde bulunur. Tek takım kromozom bulunduran hücrelerdeki kromozom sayısı n harfiyle gösterilir, n sayıda kromozom taşıyan hücrelere haploit hücre denir. Haploit hücreler, diploit hücrelerin mayoz bölünme geçirmesiyle oluşur.

İlgili Konular

Yorum yapın